Borzęcki Józef (ur. 1795), pułkownik W. P., działacz emigracyjny, syn Marcina, ziemianina, i Klary z Paszkowskich. Ur. 11 VIII we wsi Rogoźnicy obw. bialskiego, woj. podlaskiego. Mając zaledwie 14 lat, wstąpił jako ochotnik 9 V 1809 do »szwadronu przewodnich«, w którym przebył kampanję tego roku przeciw Austrji, walcząc pod Pniewem, Wrzawami i Sandomierzem. Mimo młodocianego wieku za wybitne męstwo został 23 XII 1809 podporucznikiem z jednoczesnem przeniesieniem do 17. p. p. Księstwa Warszawskiego. Przesunięty w lutym 1811 r. do 12. p. p., a w czerwcu t. r. do 5. p. p., przebył w nim wojnę 1812 i 1813 r. w Kurlandji, walcząc pod Bowskiem, Dyneburgiem, Garozenkrug, Tomsdorf, Neuaygut, oraz w Prusach pod Tylżą, Labiewem, Brandenburgiem, Brunnsbergą, wreszcie pod Gdańskiem, którego oblężenie przebył, odznaczając się parokrotnie męstwem w wycieczkach załogi. Awansowany 12 VI 1813 na porucznika, po upadku twierdzy dostał się na krótko do niewoli. Puszczony jak prawie wszyscy oficerowie na wolną stopę, wrócił do domu rodzicielskiego, by w lutym 1815 r. wstąpić ponownie do W. P. w Królestwie Polskiem. Odtąd służy bez przerwy w 4. p. p.; 26 III 1822 awansuje na kapitana i w tym stopniu zastaje go wybuch powstania listopadowego. Należał do tych oficerów, których stosunek do powstania przyczynił się do postawy całego pułku. W czasie powstania wyróżnił się w bitwie pod Dobrem przez odparcie oskrzydlającej kolumny rosyjskiej na czele bataljonu w boju na bagnety. Posunięty 6 II 1831 na majora, wziął udział w dalszych walkach 4. p. p., zwłaszcza pod Grochowem i Ostrołęką. Otrzymał krzyż złoty Virtuti militari. W obronie Warszawy dowodził załogą lunety nr 59 na północ od szańca wolskiego. Po upadku Warszawy awansował jeszcze na podpułkownika i został dowódcą 4. p. p., na czele którego wraz z całą armją polską przeszedł do Prus. Na emigracji należał do czynniejszych działaczy Towarzystwa Demokratycznego, zamieszkując przeważnie w Bourges i w Paryżu; brał też udział w próbach wznowienia ruchu zbrojnego. W r. 1848 był dowódcą legjonu polskiego, utworzonego w Paryżu w sile 900 ludzi i wysłanego poprzez Niemcy na spodziewaną wojnę z Rosją. Legjon ten, internowany przez Prusaków na zachód od Łaby, został w r. 1849 rozwiązany.
Stan służby w Rodowodach 4. p. p. i w aktach Kom. Rz. Wojny, vol. 1987-a, w Archiwum Akt Dawnych; Arch. Rapersw. 163, 207; Arch. Batignolskie 2375; Pawłowski, Źródła do wojny polsko-rosyjskiej 1830–1831 r., W. 1931–4, I i IV, indeks; Tokarz W., Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, W. 1930, 572; Krosnowski A., Almanach Historique (Paryż 1837 i 1846), oraz we wszystkich opracowaniach dziejów wojny 1831 r.; Feldman, Sprawa polska w r. 1848, Kr. 1933, 170, 340.
Stefan Pomarański