De Broglie Maurycy Jan Magdalena (1766–1821), książę św. Rzymskiego Imperjum, proboszcz kapituły katedralnej w Poznaniu, kanonik kolegjaty św. Jerzego na zamku gnieźnieńskim, później biskup Acqui i nakoniec Gandawy, syn Wiktora Franciszka, marszałka Francji, i Ludwiki Augustyny Salbigothon, baronówny de Crozat de Thiers, urodził się 5 VIII w zamku Broglie w Normandji. Dnia 11 III 1792 otrzymał w Trewirze święcenia kapłańskie. Na emigracji w Niemczech przebywał od czerwca 1790; w lipcu 1796 przedstawił się w Pyrmont królowi pruskiemu Fryderykowi Wilhelmowi II, który od tej chwili zaczął go darzyć przyjaźnią i zaufaniem. Łasce królewskiej zawdzięczał prepozyturę katedralną poznańską, której Fryderyk Wilhelm był kolatorem (1797). Instytucję kanoniczną otrzymał od bpa Ignacego Raczyńskiego dopiero 23 VI 1798, a uroczysta instalacja w katedrze poznańskiej nastąpiła dwa dni później (25 VI). Jako proboszcz kapituły poznańskiej ks. de Broglie niczem się nie odznaczył. Większą część roku przesiadywał na dworze pruskim; w Poznaniu zjawiał się w okresach kapituł generalnych, tj. w końcu czerwca i połowie listopada. Ostatni raz widzimy go w Poznaniu w okresie czerwcowej kapituły generalnej r. 1801. W pracach kapituły nie brał również prawie żadnego udziału. Katedralna prebenda poznańska interesowała go tylko o tyle, o ile mu dostarczała pieniędzy na pobyt w Berlinie czy Poczdamie. Na wieść o sukcesach pierwszego konsula Bonapartego, do którego naraz wielką powziął sympatję, postarał się o pozwolenie wyjazdu do Francji. Od kapituły poznańskiej otrzymał zwolnienie od obowiązku rezydencji na trzy lata i pod koniec grudnia 1801 znalazł się już w Paryżu. Rychło też udało mu się nawiązać kontakt z Napoleonem, który po koronacji cesarskiej zamianował go jednym ze swych jałmużników (w końcu r. 1804). Po upływie trzech lat zrezygnował z prepozytury poznańskiej (w r. 1805). Za wstawieniem się Napoleona mianowany został bpem Acqui we Włoszech (1805), zaś w r. 1807 przeniesiono go na stolicę biskupią w Gandawie w Belgji. Jako biskup Gandawy stanął naczele opozycji katolickiej przeciwko uroszczeniom króla Niderlandów Wilhelma I. Twarde i nieugięte stanowisko B-go w walce z rządem holenderskim zyskało mu dużo rozgłosu, lecz zmusiło go do opuszczenia kraju. Umarł w Paryżu na wygnaniu w r. 1821. Był on także kanonikiem kapituły kolegjackiej św. Jerzego na zamku gnieźnieńskim, i to »fundi Malenin«, która to wieś dawała wówczas największe dochody. B. nie okazał się wdzięcznym ani Polsce, ani Polakom, którzy okazywali mu, jak sam przyznaje, dużo życzliwości. W pamiętniku swoim, posiadającym raczej wartość anegdotyczną, dość niepochlebnie wyraził się o naszym kraju i jego mieszkańcach.
Epizod poznański życia B-go krótko bywa wspominany w życiorysach. Najobszerniej traktuje go kanonik van den Gheyn, Maurice prince de Broglie XIX Evêque de Gand. Autobiographie 1766–1812, Gand 1923, 9–12: Relations du prince de Broglie avec le roi de Prusse Frédéric-Guillaume II, 12–15: La Prévôté de Posen. Podpisany zebrał wszystkie dokumenty, dotyczące probostwa kapitulnego poznańskiego B-go, i posiada kopję autobiografji, obejmującą lata 1796–1805.
Ks. Edmund Majkowski