W niedzielę, 21 lipca 2019, w warszawskiej Klubokawiarni Babel odbyło się spotkanie pt. „Żydowscy twórcy polskiego kina”, łączące prelekcję Michała Pieńkowskiego (FINA) z otwarciem wystawy zatytułowanej „Polscy artyści pochodzenia żydowskiego w produkcjach filmowych i na srebrnym ekranie” autorstwa Jarosława Wojciechowskiego i Zbigniewa Rymarza.

Tak prelekcja jak i wystawa dotyczą żydowskich twórców polskiego kina w okresie dwudziestolecia międzywojennego i realizowane są z dofinansowaniem ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022, wiążą się zatem z trwającymi obchodami stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości po I Wojnie Światowej.

Prelekcja Michała Pieńkowskiego z Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, ilustrowana zdjęciami, nagraniami i fragmentami filmów ze zbiorów FINA, koncentrowała się na jedenaściorgu żydowskich twórcach przedwojennego polskiego kina: Michale Zniczu, Norze Ney, Emmanuelu Schlechterze, Adamie Astonie, Kazimierzu Krukowskim, Ludwiku Lawińskim, Zofii Terné, Wierze Gran, Michale Waszyńskim, Henryku Warsie i Marii Hirszbejn.

Wystawa przedstawia na 9 planszach sylwetki aż kilkudziesięciorga osób podzielonych na kategorie: aktorki i aktorzy, operatorzy i scenografowie, reżyserzy i scenarzyści, kompozytorzy piosenek filmowych, autorzy tekstów piosenek filmowych. Obok fotosów i programów kinowych ukazno tu też tak doniosłe zjawisko jakim była przedwojenna polska kinematografia w języku jidysz. Materiał ilustracyjny pochodzi ze zbiorów FINA i zbiorów prywatnych autorów wystawy.

Osób, których sylwetki prezentuje wystawa, jest tak wiele, że ograniczymy się do wspomnienia tych z nich, których biogramy, bądź fiszki biograficzne, prezentuje nasz portal. Są to: Jan Brzechwa, Grzegorz Fitelberg, Aleksander Ford, Juliusz Gardan, Irena Grywińska, Marian Hemar, Kazimierz Krukowski, Józef Lejtes, Nora Ney, Ryszard Ordyński, Antoni Słonimski, Ludwik Starski, Seweryn Steinwurzel, Anatol Stern, Henryk Szaro, Władysław Szlengel, Władysław Szpilman, Konrad Tom, Julian Tuwim, Henryk Wars, Michał Waszyński i Andrzej Włast.

Spotkanie było drugim z cyklu sześciu spotkań składających się na program „Wspólna i niepodległa – artyści pochodzenia żydowskiego w przedwojennym polskim teatrze, filmie i w tańcu” realizowany przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce. Partnerami projektu są: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny, Scena Spatif, Fundacja Partytura, Ulice Twojego Miasta i Klubokawiarnia Babel.

(KM)