Biogram Postaci z tego okresu
 Zdzisław Wincenty Przyjałkowski      Zdzisław Wincenty Przyjałkowski, fot. z ok. 1928 r., Wikimedia Commons.
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Przyjałkowski Zdzisław Wincenty, pseud. Mirski (1892–1971), generał brygady WP. Ur. 6 X w Magnuszewie w pow. kozienickim, był synem Zdzisława i Kazimiery z Kreyserów.

Do Szkoły Realnej w Radomiu P. uczęszczał do r. 1905, po strajku szkolnym kontynuował naukę w Szkole Handlowej, którą ukończył w r. 1909. Egzamin dojrzałości zdał w r. 1910 w I Szkole Realnej we Lwowie. W l. 1910–14 studiował na politechnice we Lwowie na Wydziale Budownictwa Maszyn. Równocześnie brał udział w pracach Polskich Drużyn Strzeleckich (PDS) i w organizowaniu skautingu. W r. 1912 ukończył szkołę podoficerską PDS i był instruktorem drużyny strzeleckiej w Kleparowie. Po ukończeniu w r. 1914 oficerskiej szkoły PDS został mianowany komendantem drużyny strzeleckiej we Lwowie, z którą po mobilizacji wyruszył do Krakowa. Po wybuchu pierwszej wojny światowej P. służył w Legionach Polskich jako dowódca plutonu 4 batalionu 1 p. piechoty Legionów. Od 19 XII 1914 był adiutantem 2 batalionu 5 p. piechoty Legionów. W t. r. został mianowany podporucznikiem, a porucznikiem w r. 1915. Od 1 VI t.r. dowodził 7 kompanią, a następnie 2 kompanią tegoż pułku. P. brał udział we wszystkich bitwach stoczonych przez pułk; pod Koszyszczami (21 X 1915) ranny bagnetem w rękę, pozostał jednak w linii. W okresie 1 V – 22 VII 1917 ukończył niemiecki instruktorski kurs wyszkolenia nr 5. Za odmówienie złożenia przysięgi został internowany w Beniaminowie. Obóz opuścił 23 III 1918 i przebywał poza służbą czynną. W listopadzie 1918 P. brał udział w walkach o Lwów jako zastępca dowódcy I odcinka. W połowie stycznia 1919 został przeniesiony do Warszawy i przydzielony do 21 p. piechoty na stanowisko dowódcy kompanii w batalionie zapasowym, a następnie od 1 VIII t.r. był zastępcą dowódcy batalionu zapasowego. Do stopnia kapitana awansował w r. 1919, a majora w r. 1920. W dn. 11 I t.r. został na froncie dowódcą 2 batalionu 21 p. piechoty, a 22 V t.r. dowódcą 3 batalionu tegoż pułku. Dowództwo 21 p. piechoty objął w dn. 11 VII 1920. W miesiącach styczniu i marcu 1921 dowodził XVI brygadą piechoty. W lutym t. r. ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców we Lwowie. W dn. 8 IV 1921 został mianowany zastępcą dowódcy 21 p. piechoty do spraw wyszkolenia. Od dn. 13 XI 1921 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej, którą ukończył z bardzo dobrą opinią.

W dn. 1 X 1923 P. został przydzielony do Biura Ścisłej Rady Wojennej na stanowisko kierownika referatu w Wydziale Ogólnym, a następnie szefa Wydziału Manewrów i Doświadczeń w Oddziale IIIa. Do stopnia podpułkownika awansował w r. 1924. Stanowisko szefa Wydziału Operacyjnego «Zachód» w Biurze Ścisłej Rady Wojennej objął w styczniu 1925. Na stanowisko szefa Wydziału «Zachód» Oddziału III Sztabu Generalnego zatwierdzony został 30 XI 1926. Dowódcą 41 p. piechoty został 1 IV 1927. W dn. 10 IX t.r. objął również obowiązki komendanta garnizonu Suwałki. Do stopnia pułkownika awansował w r. 1928. W marcu t.r. ukończył kurs informacyjny dla dowódców pułków w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu. Szefem Oddziału III Sztabu Głównego został 12 XI 1928. W dn. 1 VI 1931 objął funkcję zastępcy dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza, a 1 III 1934 przeniesiony został do 1 dyw. piechoty Legionów na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej. Dowództwo 15 dyw. piechoty objął w dn. 3 VI II 1937. Na tym stanowisku awansował do stopnia generała brygady w r. 1939.

W kampanii wrześniowej 1939 r. P. dowodził 15 dyw. piechoty w składzie armii «Pomorze» z zadaniem osłony Bydgoszczy od zachodu. Po opuszczeniu przyczółka bydgoskiego dywizja przechodziła przez miasto, w którym stoczyła walki z niemieckimi dywersantami. W czasie odwrotu P. dowodził przez krótki czas grupą operacyjną (w składzie 15 i 26 dyw. piechoty) swego imienia. Kontynuując odwrót na Warszawę 15 dyw. piechoty osłaniała od północnego zachodu dywizje armii «Poznań» i «Pomorze», walczące nad Bzurą. Po walkach w rejonie Gąbina i w Puszczy Kampinoskiej resztki oddziałów dywizji dotarły do Warszawy i brały udział w jej obronie. W stolicy P. przeszedł do dyspozycji dowódcy armii «Warszawa» gen. dyw. Juliusza Rómmla. Po kapitulacji Warszawy przebywał w niewoli niemieckiej, m. in. w Murnau. Po wojnie pozostał na emigracji w Szwecji, gdzie najpierw pracował jako robotnik w fabryce sygnalizacji morskiej, a następnie w firmie Allmänna Svenska Elektriska AB. W l. 1952–69 pełnił funkcję prezesa Rady Uchodźstwa Polskiego w Sztokholmie. Działał też we władzach Stowarzyszenia Polskich Kombatantów. Zmarł 12 IV 1971 w Sztokholmie. Był odznaczony m. in.: Krzyżem Orderu Virtuti Militari 5 kl., Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Orderu Polonia Restituta 4 kl., Krzyżem Walecznych siedmiokrotnie, Złotym Krzyżem Zasługi, odznaczeniami zagranicznymi oraz medalami pamiątkowymi.

W małżeństwie (od r. 1925) z Ireną Gilewiczówną P. miał córkę (ur. 31 V 1927).

 

Enc. II wojny światowej; Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski niepodległej, Londyn 1976 (fot.); Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; – Drozdowski M., Alarm dla Warszawy. Ludność cywilna w obronie stolicy we wrześniu 1939 r., W. 1975; Dwadzieścia pięć lat Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, Londyn 1971; Fularski M., Zarys historii wojennej 21-go warszawskiego pułku piechoty, W. 1929; Głowacki L., Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939, W. 1975; Jurga T., U kresu II Rzeczypospolitej, W. 1979; Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, t. I: Wojna obronna Polski 1939, W. 1979; Pol. Siły Zbrojne, I cz. 1, 2, 3; Porwit M., Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, W. 1978 cz. 3; W 50-lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Zebrał i oprac. W. Chocianowicz, Londyn 1969; Zawilski A., Bitwy polskiego września, W. 1972 I, II; – Bagiński H., U podstaw organizacji Wojska Polskiego 1908–1914, W. 1935 (fot.); Kasprzycki T., Kartki z dziennika oficera I Brygady, W. 1939; Kopański S., Moja służba w Wojsku Polskim 1917–1939, Londyn 1961; Obrona Warszawy w 1939 r. Wybór dokumentów wojskowych, W. 1968; Porwit M., Obrona Warszawy, wrzesień 1939 r., W. 1969; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1967 I, II; Sokolnicki H., In the service of Poland. Memoirs of diplomatic and social life, chiefly before and during World War II, in Poland, the USSR and Scandinavia, Helsinki 1973 s. 305; Wojna obronna Polski 1939, Wybór źródeł, W. 1968; Zarzewie 1909–1920, W. 1973; – „Życie Warszawy” 1971 nr 100; – CAW: Akta personalne P-2991 (fot.); – Informacje Bożysława Kurowskiego z Lundu i Marka Teleszewskiego ze Sztokholmu.

Mieczysław Cieplewicz

 

 
 

Powiązane zdjęcia

 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Sfinansowano ze środków MKiDN w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022.
Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
FINA
Narodowe Archiwum Cyfrowe
NAC
Wydawcą Polskiego Portalu Biograficznego jest Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
All Rights Reserved 2017 Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
Wersja: 1.0.0
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.